20 maart 2026
Meer dan een prentenboek: Dook en de kracht van kiezen
Sommige boeken zijn meer dan een verhaal.
Ze openen gesprekken.
Ze maken abstracte thema’s concreet.
Ze geven taal aan iets wat kinderen al voelen, maar nog niet kunnen benoemen.
Wat gaat Dook nu doen? – op vakantie (Basalt Uitgeverij) is zo’n boek. Of beter: zo’n reeks.
Deze interactieve kinderboekenreeks voor kinderen van ongeveer 4 tot 10 jaar vertrekt vanuit één eenvoudig maar krachtig uitgangspunt: de lezer bepaalt wat er gebeurt. In elk verhaal maakt Dook keuzes - en het kind beslist mee. Afhankelijk van die keuze loopt het verhaal anders verder. Eén boek bevat meerdere verhaallijnen. Terugbladeren en opnieuw kiezen mag.
Dat maakt van lezen een ervaring.
Wat gaat Dook nu doen? is een interactieve kinderboekenreeks (4–10 jaar) waarin kinderen via ‘kieskracht’ zelf bepalen hoe het verhaal verder loopt. Door meerdere verhaallijnen wordt lezen een oefenterrein in beslissen en verantwoordelijkheid nemen.
Voor hoogbegaafde kinderen, die vaak vooruitdenken en sterk moreel afwegen, maakt het boek keuzes speels en veilig. Het laat ervaren dat verschillende paden mogelijk zijn en dat één beslissing niet alles vastlegt.
De reeks is meer dan een prentenboek: ze opent gesprekken over autonomie, verantwoordelijkheid en twijfel. Thuis, in de klas of in coaching kan het dienen als laagdrempelige gespreksstarter zonder te moraliseren
Dook is een superheld. Geen klassieke held met spectaculaire krachten, maar een gewone jongen met een vermogen dat elk kind in zich draagt: kieskracht. In het verhaal mag het kind telkens mee beslissen wat Dook doet. Die keuze bepaalt hoe het verhaal verder loopt. Negen mogelijke verhaallijnen maken van één boek een oefenterrein in beslissen.
En precies daar zit de kracht.
Waarom kiezen zo’n grote oefening is
Voor veel kinderen lijkt kiezen eenvoudig. Maar voor begaafde kinderen is dat vaak minder vanzelfsprekend dan het lijkt.
Ze overzien scenario’s.
Ze denken vooruit.
Ze wegen morele gevolgen af.
Ze willen het “juiste” doen.
In een coachingsgesprek hoor je dan zinnen als:
“Maar wat als ik verkeerd kies?”
“Wat als iemand teleurgesteld is?”
“Wat als het misloopt?”
Keuzes krijgen gewicht.
In Dook wordt kiezen speels gemaakt. Een beslissing leidt tot een ander avontuur. Geen moreel oordeel, geen straf. Gewoon een ander pad. Wanneer je het verhaal herleest en bewust een andere keuze maakt, ontdek je dat alternatieven mogelijk zijn. Dat één beslissing niet alles vastlegt.
Dat is een belangrijke ervaring.
Autonomie als voedingsbodem voor motivatie
Binnen de zelfdeterminatietheorie weten we dat autonomie een fundamentele psychologische basisbehoefte is (Ryan & Deci, 2017). Kinderen floreren wanneer ze ervaren dat ze invloed hebben op hun omgeving. Niet onbeperkt, maar betekenisvol.
Bij cognitief sterke kinderen zien we vaak dat autonomie en verantwoordelijkheid nauw samenhangen. Ze nemen dingen ernstig. Ze denken groot. Maar soms nemen ze ook te veel op hun schouders.
In de praktijk gebruik ik dit boek vaak als gespreksstarter. Niet om “het verhaal te analyseren”, maar om samen te vertragen.
Waarom koos je dit?
Wat hoopte je dat er zou gebeuren?
Zou je dit in het echte leven ook doen?
Wat vond je spannend aan deze beslissing?
Soms lezen we een volledig verhaal. Soms stoppen we halverwege. Soms herlezen we een stuk en kiezen we bewust anders. Daarna tekenen we wat er gebeurde, of maken we een nieuw scenario.
Het boek wordt zo geen leesmoment, maar een reflectiemoment.
Meer dan een prentenboek
Wat dit boek onderscheidt van een klassiek voorleesverhaal, is de gelaagdheid. Jongere kinderen beleven het als avontuur. Oudere kinderen ontdekken de onderliggende thema’s: verantwoordelijkheid, sociale verwachtingen, omgaan met spanning, keuzes maken onder druk.
Ook in onderwijscontext kan het waardevol zijn. Bijvoorbeeld in een plusgroep of klasgesprek over verantwoordelijkheid. Wat betekent kiezen eigenlijk? Wanneer kies je voor jezelf? Wanneer voor de groep? Hoe ga je om met twijfel?
Voor kinderen die sterk zwart-wit denken of perfectionistisch zijn, kan het helpen om te ervaren dat verschillende keuzes legitiem zijn. Dat “anders” niet automatisch “fout” betekent.
Geen oplossing, wel een ingang
Dit boek vervangt geen begeleiding. Het is geen interventieprogramma. Maar het kan wel een ingang zijn.
Een veilige context om te oefenen.
Een manier om autonomie bespreekbaar te maken.
Een speelse manier om verantwoordelijkheid te verkennen.
En soms is dat precies wat nodig is om een gesprek te openen dat anders moeilijk start.
Voor ouders die hun kind willen ondersteunen in het leren omgaan met keuzes - zonder te moraliseren - kan Wat gaat Dook nu doen? – op vakantie een waardevolle aanvulling zijn.
Niet omdat het alle antwoorden geeft.
Maar omdat het vragen durft te stellen.
Voor welke leeftijd is de boekenreeks Wat gaat Dook nu doen? bedoeld?
De reeks is gemaakt voor kinderen van ongeveer 4 tot 10 jaar. Jongere kinderen beleven het vooral als een avontuurlijk verhaal waarin ze mogen kiezen, terwijl oudere kinderen vaak ook de onderliggende thema’s oppikken, zoals verantwoordelijkheid, sociale druk en omgaan met twijfel.
Waarom is dit boek juist interessant voor hoogbegaafde kinderen?
Hoogbegaafde kinderen denken vaak vooruit, overzien meerdere scenario’s en willen het “juiste” doen. Daardoor kunnen keuzes zwaar aanvoelen. Dit boek maakt kiezen speels en veilig: een beslissing leidt tot een ander verhaalpad, zonder oordeel. Door te herlezen en anders te kiezen ervaren kinderen dat alternatieven mogelijk zijn en dat één keuze niet alles vastleg.
Hoe kan ik dit boek gebruiken thuis of in begeleiding?
Je kan het inzetten als gespreksstarter. Lees samen een verhaallijn, stop bij een keuzemoment en vraag waarom je kind voor die optie kiest. Je kan ook hetzelfde stuk herlezen en bewust een andere keuze maken, en nadien bespreken wat er verandert. Zo wordt het meer dan lezen: het wordt reflecteren, verbeelden en samen taal geven aan wat in het kind omgaat.
Referenties
Levy, G., & Levy, A. (z.j.). Wat gaat Dook nu doen? Op vakantie. Bazalt Groep.
Levy, G., & Levy, A. (2020). What should Danny do? On vacation! (The power to choose) (M. Sadler, Illus.). Adir & Ganit Levy.
- Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2017). Self-Determination Theory. The Guilford Press.
Copyright © 2026 Nick Brackeva – Alle rechten voorbehouden. Niets uit dit artikel mag worden verveelvoudigd, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur. Online delen mag mits vermelding van auteur en link naar dit artikel.
